Arşiv  listEM  Yardım  Yazışma

Ana Sayfa | Etkinlikler | Birikimler | Ülke Gündemi | Biz Bize | Dağar | Siteler | Sanat | Başka Şeyler  

  Chindogu - Japon Zihni Sinir'i

  Onur Ataoğlu

 

Herhalde birçoğunuza en sık ‘forward’ edilen lüzumsuz mesaj zincirlerinden biri, İrfan Sayar'ın çizdiği Zihni Sinir Pro"c"eleri'ni andıran abuk Japon icatlarıdır (metroda uyurken kafasını cama vantuzlayanlar, başındaki kaska tuvalet kağıdı takanlar, vs) Ciddiyeti hakkında çoğunuzun kuşku duyduğu bu icatlar, Japonya'da "chindogu" diye bilinen bir akımın ürünleri.
Chindogu, başlı başına bir felsefesi olan, üstüne kitaplar yazılmış, Japonya ve Amerika'da 'fan club'ları olan bir hobi veya kimine göre sanat. ‘Chindogu'nun en basit tanımı, "ticarileştirilemez icat artıkları"
‘Chindogu'nun ana felsefesi "unnecessity is the mother of all inventions" şeklinde özetleniyor. Chindogu, bilimsel ve ticari "invention-innovation" çalışmalarına anarşist bir yaklaşım getiriyor; çünkü yaratıcılığı teşvik ettiği söylenen patent, fikri hak gibi ögeleri reddediyor. Chindogu felsefesinin ana hatlarından bazıları;
- İcat, mutlaka çalışır olacak
- Günlük hayatta kullanılabilir olacak
- Chindogu için kesinlikle patent alınmayacak
- Chindogu, ticarileştirilmeyecek
şeklinde olup, şimdiye kadar hiçbir Chindogu için patent alınmamış, ancak birkaç icat, mucidi dışındakı uyanıklar tarafından ticarileştirilmiştir.
Chindogunun yaşayan efsanesi; Kenji Kawakami isimli 57 yaşındaki bir Japon olup, 600'ün üstünde Chindoguya imza atmış. Kawakami, birkaç icadı çalınmış olsa da, hiçbir patente sahip olmamakla övünen, icatların tüm insanlık için olduğunu, kapitalist düzenin her türlü yeniliği metalaştırarak insanlığın toplam refahına olumsuz etki yaptığını savunan bir ağabeyimiz. Kawakami'nin Chindogu üzerine kitapları Japonya'da büyük satış rakamlarına ulaşmış, "101 lüzumsuz Japon icadı" ve "99 daha da lüzumsuz Japon icadı" isimli kitapları tek bir kitap halinde yeniden basılıyor. Bu kitaplar birçok yabancı dile de çevrilmis. Konuyla ilgili daha fazla ayrıntı merak edenler için, mesajın sonuna bir makale link'i ekliyorum. Makalede, Kawakami'nin yanı sıra, onun anti-tezi diyebileceğimiz Dr. Nakamats'tan da bahsediliyor. Bu ağabeyimiz de, floppy disc'lerden afrodizyak esanslara, değişik golf sopalarından "jet-lag giderici koltuk"lara kadar birçok icadın ve 3200 adet patentin sahibi bir yaşayan efsane. Dr. Nakamats, her ne kadar buluşlarını ticarileştirmiş ise de, finansal kaygıların yaratıcılığın önünde büyük bir engel olduğunu düsünüyor.
75 yaşındaki ağabeyimizin son uğraşı ise, enerji konusunda kendi kendine yetebilen bir ev geliştirmek ve bu evi genç mucitler için bir "incubator" olarak tahsis etmek..
Bu arada, makalede 1990 yılında Nichia Corp.ta çalışırken yaptığı bir buluş için 20.000 Yen ikramiye alan bir çalışanın, şirkete açtığı dava sonucunda almaya hak kazandığı 20 milyar Yen'lik tazminatın da hikayesi var. Benzer bir kararın da Hitachi aleyhine verilmesinin ardından, Japonya'da özellikle yüksek teknoloji firmaları büyük paniğe düşmüş durumda ve "icatlar firmaya mı, mucide mi aittir" tartışması alevleniyor..
Japonlar, her ne kadar "invention"dan çok "innovation"daki üstünlükleri ile tanınsa da, her sene 18 Nisan'ı "Invention Day" olarak kutluyorlar, hem de bizzat Sanayi ve Ticaret Bakanlığının organizasyonları ile.
Japonlara, Chindogular haric, "dünyada insanlığın gidişatını değiştirecek neyi icat ettiniz" diye sorulduğunda, "anooooo" nidalarıyla uzuuun uzun düşünüyorlar, ve gururla gülümseyerek şu yanıtı veriyorlar: walkman.
Bana kalırsa walkman de, var olan bir ürünün geliştirilmesi, ama sarkastik Amerikalılar Japonlara "tamamen kendinizin geliştirdiği, walkman'den daha dişe dokunur bir icadınız var mi" diye kafalarına vura vura literatüre girmiş.
Konuyu, ülkemizin konuya bakışını özetleyen, gündelik hayatımıza girmiş bir özdeyiş ile kapatayım: "yeni icat çıkartma lan başımıza"


Onur Ataoğlu


http://metropolis.japantoday.com/tokyo/524/feature.asp

Cum 23.04.2004 06:08

Ana Sayfa | Etkinlikler | Birikimler | Ülke Gündemi | Biz Bize | Dağar | Siteler | Sanat | Başka Şeyler

sistEM Copyright 2000-2004